 Dit artikel gaat over de gemeente Amsterdam. Voor de stad Amsterdam: zie Amsterdam; voor andere betekenissen: zie Amsterdam (doorverwijspagina). |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Amsterdam is een grootstedelijke gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 767.849 inwoners (1 januari 2010, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van ongeveer 219 km² (waarvan een kwart water). In de gehele agglomeratie (de Stadsregio Amsterdam) wonen ongeveer 1.354.000 mensen.
Inhoud |
De Gemeente Amsterdam (
uitspraak (info·uitleg)) kent, net als de gemeente Rotterdam, een voor Nederland bijzonder bestuurlijk stelsel: de gemeente is verdeeld in 14 stadsdelen en het centraal bestuurde Westelijk Havengebied (Westpoort).
De stadsdelen hebben tussen de 30.000 en 90.000 inwoners en hebben daarmee de omvang van een middelgrote gemeente. Het zijn ook in vergaande mate autonome gemeenten: alle gemeentelijke taken en bevoegdheden zijn aan hen overgedragen met uitzondering van enerzijds de zgn. A-taken die de Gemeente Amsterdam in de Verordening op de Stadsdelen uitdrukkelijk aan het centrale bestuur (de Centrale Stad) heeft voorbehouden en anderzijds de speciale bevoegdheden van de burgemeester (openbare orde, e.d.) waarvan de wet overdracht niet toestaat. De stadsdelen zijn dus o.a. verantwoordelijk voor
Alle wetten en regels die Nederland kent voor gemeenten gelden op overeenkomstige wijze voor de stadsdelen. Dat geldt ook voor hun inrichting. Zo is er een Stadsdeelraad (op dezelfde wijze gekozen als een gemeenteraad), een Dagelijks Bestuur (B&W), een DB-voorzitter (burgemeester), enz. Enige uitzondering: de stadsdelen kennen een (door de Raad) "gekozen burgemeester" (de DB-voorzitter).
De stadsdelen hebben een volwaardig ambtelijk apparaat (zoals gemeenten dat hebben) en kunnen beschikken over een eigen budget. Een belangrijk deel van het gemeentelijk budget van Amsterdam is via het Stadsdeelfonds (à la het Gemeentefonds) overgedragen aan de stadsdelen en staat vrij tot hun beschikking.
Het initiatief voor dit stelsel werd genomen door Michael van der Vlis (PvdA-rapport Macht voor de wijken, 1972) die later als wethouder ook een stevige rol speelde bij de invoering. De stadsdelen werden successievelijk ingesteld. Noord en Osdorp waren de pioniers (1981). Toen uit onderzoek (o.a. opiniepeilingen onder de bevolking) bleek dat de stadsdelen heel behoorlijk aan hun doelstellingen (een effectiever en efficiënter bestuur, dichter bij de bevolking) voldeden kwamen de andere erbij (1987, 1990) met Centrum als hekkensluiter (2002).
Aansluitend aan de totstandkoming van de stadsdelen was de vorming van de Stadsprovincie Amsterdam gedacht. Die is er echter nooit gekomen. Volgens sommigen werden daarbij de 16 omliggende gemeenten (als nieuwe stadsdelen) geannexeerd, volgens anderen werd "Amsterdam" opgeheven. Bij een referendum bleken de meeste Amsterdammers het laatste te denken en zij stemden de stadsprovincie dus weg. Feitelijk fungeert de Centrale Stad (voor het grondgebied van de gemeente) nu als stadsprovincie: een combinatie van grootstedelijke (ontwikkelings)taken en provinciaal toezicht. De Provincie Noord-Holland heeft, voor zover de wet dat toestaat, een belangrijk deel van haar taken m.b.t. het gemeentelijk grondgebied aan de Centrale Stad gedelegeerd (o.a. om te voorkomen dat er dubbel toezicht ontstaat).
Voor het grondgebied van de oorspronkelijk gedachte stadsprovincie (met uitzondering van Almere) functioneert de plusregio Stadsregio Amsterdam, met beperktere ambities, als opvolger van de stadsprovinciegedachte.
De Gemeente Amsterdam is bestuurlijk onderverdeeld in 15 deelgebieden. 14 daarvan, de stadsdelen, hebben een eigen raad en dagelijks bestuur met een belangrijk deel van de gemeentelijke bevoegdheden en middelen.
*: Westpoort heeft geen eigen deelraad en wordt direct door de gemeente bestuurd.
Zie ook: Buurten en wijken in Amsterdam
In 2008 werd door de gemeente de Commissie Mertens benoemd, die moest onderzoeken of het aantal stadsdelen verminderd kan worden. Begin 2009 kwam het voorstel om het aantal stadsdelen te halveren van 14 tot 7. Ook de takenverdeling tussen Centrale Stad en de stadsdelen wordt gewijzigd. Op 14 april 2009 besloten Burgemeester en Wethouders om dit voorstel over te nemen de stad in te delen in 7 stadsdelen: Centrum, Noord, West, Nieuw-West, Zuid, Oost en Zuidoost. Men wil deze reorganisatie invoeren per 1 mei 2010. De Gemeenteraad heeft op 10 juni 2009 deze beslissing bekrachtigd.[2][3][4][5] De bestaande stadsdeelgrenzen tussen West en Nieuw-West zullen niet veranderen, dus in tegenstelling tot eerdere plannen is niet de A10 de grens, maar blijft de Kolenkitbuurt bij Bos en Lommer en het Rembrandtpark bij Nieuw-West.[5][6]
De zeven stadsdelen vanaf 1 mei 2010:
De samenstelling van de Amsterdamse gemeenteraad op basis van de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen van 2002, van 2006 en van 2010.
| Gemeenteraadsverkiezingen | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partij | % 2002 | % 2006 | % 2010 | Z. 2002 | Z. 2006 | Z. 2010 | |
| PvdA | 28,6 | 39,4 | 29,3 | 15 | 20 | 15 | |
| VVD | 18,0 | 16,3 | 16,9 | 9 | 8 | 8 | |
| GroenLinks | 13,0 | 13,6 | 15,1 | 6 | 7 | 7 | |
| D66 | 7,2 | 4,1 | 14,8 | 3 | 2 | 7 | |
| SP | 7,7 | 13,3 | 7,3 | 4 | 6 | 3 | |
| CDA | 7,9 | 4,2 | 3,3 | 4 | 2 | 2 | |
| Red Amsterdam | / | / | 3,7 | / | / | 1 | |
| Trots op Nederland | / | / | 2,3 | / | / | 1 | |
| Partij voor de Dieren | / | / | 2,3 | / | / | 1 | |
| ChristenUnie | 1,4 | 1,5 | 1,3 | 0 | 0 | 0 | |
| Leefbaar Amsterdam | 5,1 | 1,3 | 1,0 | 2 | 0 | 0 | |
| Amsterdam Anders/De Groenen | 3,5 | 1,9 | 0,7 | 1 | 0 | 0 | |
| Mokum Mobiel | 2,3 | 0,6 | / | 1 | 0 | / | |
| Overige | 5,3 | 3,8 | 2,0 | 0 | 0 | 0 | |
| Opkomst | 47,8 | 52,7 | 51,4 | 45 | 45 | 45 | |
Vanaf 1962 is de Amsterdamse gemeenteraad als volgt samengesteld:
| Gemeenteraadszetels | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partij | 1962 | 1966 | 1970 | 1974 | 1978 | 1982 | 1986 | 1990 | 1994 | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 | ||
| PvdA | 17 | 13 | 12 | 17 | 19 | 17 | 21 | 12 | 14 | 15 | 15 | 20 | 15 | ||
| VVD | 5 | 5 | 6 | 8 | 7 | 10 | 7 | 7 | 8 | 9 | 9 | 8 | 8 | ||
| CPN | 6 | 6 | 8 | 7 | 5 | 6 | - | - | - | - | - | - | - | ||
| PSP | 4 | 4 | 1 | 2 | 2 | 3 | - | - | - | - | - | - | - | ||
| PPR | - | - | - | 3 | 1 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | ||
| Links Akkoord (CPN/PSP/PPR/EVP) | - | - | - | - | - | - | 6 | - | - | - | - | - | - | ||
| GroenLinks * | - | - | - | - | - | - | - | 7 | 6 | 7 | 6 | 7 | 7 | ||
| SP | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 3 | 4 | 6 | 3 | ||
| KVP | 8 | 7 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| ARP/CHU | 4 | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| ARP | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| CHU | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| CDA | - | - | - | 7 | 8 | 6 | 6 | 5 | 3 | 3 | 4 | 2 | 2 | ||
| Verkeersbel. | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| Boerenpartij | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| Provo | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| Kabouters | - | - | 5 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| D66 | - | - | 3 | 1 | 3 | 2 | 3 | 9 | 8 | 4 | 3 | 2 | 7 | ||
| Bejaardenpartij 65+ | - | - | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ||
| De Groenen *** | - | - | - | - | - | - | 1 | 2 | 1 | 3 | 1 | - | - | ||
| Centrumpartij/CP'86 | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | - | - | - | ||
| CD | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 4 | - | - | - | - | ||
| Mokum Mobiel | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | - | - | ||
| Leefbaar Amsterdam | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - | ||
| Red Amsterdam | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | ||
| Trots op Nederland | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | ||
| Partij voor de Dieren | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 1 | ||
| Totaal | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | 45 | ||
* GroenLinks nam in 1986 deel als 'Klein Links'. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van CPN, PPR en PSP.
** Het CDA deed in 1974 voor het eerst als één partij mee. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van KVP, ARP en CHU. De laatste twee partijen namen in 1962 en 1966 onder een gezamenlijke lijst deel.
*** Van 1986 tot 1990 Groen Amsterdam en van 1998 tot 2006 Amsterdam Anders/De Groenen.
Het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2006-2010 wordt gevormd door een coalitie van PvdA en GroenLinks (27 van de 45 zetels vóór de verkiezingen van 2010, daarna 22 van de 45 zetels en daarmee een minderheidscollege; er is nog geen nieuw college gevormd).
De voorzitter van het college van B en W is:
De wethouders (5) zijn:
Hennah Buyne werd op 14 maart 2007 beëdigd als wethouder, nadat haar voorganger Ahmed Aboutaleb staatssecretaris in het kabinet-Balkenende IV was geworden. Ze trad op 16 maart 2008 af en werd opgevolgd door Freek Ossel. De portefeuilles onderwijs en jeugd werden overgedragen aan Lodewijk Asscher. Laatstgenoemde was vanwege het vertrek van Job Cohen vanaf 12 maart 2010 interimburgemeester. Op 19 maart 2010 werd hij benoemd tot waarnemend burgemeester en is sindsdien geen wethouder meer. De portefeuilles die hij als wethouder had, heeft hij meegenomen, behalve Economische Zaken en Inburgering die Freek Ossel heeft gekregen.
De PvdA is altijd de grootste partij geweest in Amsterdamse gemeenteraad. Om die reden is de partij altijd met meerdere wethouders vertegenwoordigd geweest in het College van B&W. Sinds 1946 is de burgemeester van PvdA-huize.
Samenstelling:
Bronnen, noten en/of referenties:
 |
Voor meer mediabestanden zie de categorie Amsterdam van Wikimedia Commons. |
| Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam tot 30 april 2010 |  |
|---|---|
|
Amsterdam-Centrum · Amsterdam-Noord · Bos en Lommer · De Baarsjes · Geuzenveld-Slotermeer · Oost-Watergraafsmeer · Osdorp · Oud-West · Oud-Zuid · Slotervaart · Westerpark · Westpoort · Zeeburg · Zuideramstel · Zuidoost |
|
| Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam vanaf 1 mei 2010 | |
|---|---|
|
Centrum · Noord · West · Nieuw West · Zuid · Oost · Zuidoost |
|
| Plaatsen in de gemeente Gemeente Amsterdam | |
|---|---|
|
Amsterdam · Amsterdam Zuidoost · Buiksloot · Driemond · Durgerdam · Holysloot · Nieuwendam · 't Nopeind · Oud Osdorp · Ransdorp · Ruigoord · Schellingwoude · Het Schouw · Sloten · Sloterdijk · Zunderdorp |
|
| Door Amsterdam (gedeeltelijk) geannexeerde gemeenten | |
|---|---|
|
Buiksloot · Nieuwendam · Nieuwer-Amstel · Ransdorp · Sloten · Watergraafsmeer · Weesperkarspel |
|
| Stadsregio Amsterdam |
|---|
|
Aalsmeer · Amstelveen · Amsterdam · Beemster · Diemen · Edam-Volendam · Haarlemmermeer · Landsmeer · Oostzaan · Ouder-Amstel · Purmerend · Uithoorn · Waterland · Wormerland · Zaanstad · Zeevang |
| Gemeenten in de provincie Noord-Holland |  |
|---|---|
|
Aalsmeer · Alkmaar · Amstelveen · Amsterdam · Andijk · Anna Paulowna · Beemster · Bergen · Beverwijk · Blaricum · Bloemendaal · Bussum · Castricum · Den Helder · Diemen · Drechterland · Edam-Volendam · Enkhuizen · Graft-De Rijp · Haarlem · Haarlemmerliede en Spaarnwoude · Haarlemmermeer · Harenkarspel · Heemskerk · Heemstede · Heerhugowaard · Heiloo · Hilversum · Hoorn · Huizen · Koggenland · Landsmeer · Langedijk · Laren · Medemblik · Muiden · Naarden · Niedorp · Oostzaan · Opmeer · Ouder-Amstel · Purmerend · Schagen · Schermer · Stede Broec · Texel · Uitgeest · Uithoorn · Velsen · Waterland · Weesp · Wervershoof · Wieringen · Wieringermeer · Wijdemeren · Wormerland · Zaanstad · Zandvoort · Zeevang · Zijpe |
.svg)
