Jacques de Vaucanson (Grenoble, 24 februari 1709 – Parijs, 21 november 1782) was een Franse uitvinder en instrumentenbouwer die bekend staat als de maker van de eerste robot.
Veel van de dingen die Vaucanson bouwde, dienden louter ter vermaak. Zo bouwde hij in 1738 een levensgrote mechanische pop die ook nog fluit kon spelen. Het apparaat had twaalf liedjes op zijn repertoire. Ook vervaardigde hij een tamboerijn spelende machine. Maar echt beroemd werd Vaucanson met zijn mechanische eend. Deze kon niet alleen ploeteren en zwemmen in het water of met de vleugels slaan, ze kon ook eten. En het meest wonderbaarlijke was dat ze het eten ook nog leek te kunnen verteren; via een chemische reactie in kunstmatige darmen. In feite ging het echter om een trucje: De eend bevatte een reservoir met "voorverteerd voedsel" dat dan werd uitgescheiden.
Niet alles wat hij maakte was speelgoed: zo speelde hij een belangrijke rol in de verbetering van zijdeverwerking.
In 1746 werd hij lid van de Académie des Sciences.
Veel van de creaties van Vaucanson zijn te zien in het 'Musée des Automates' in Grenoble.