Een robot is een machine, tot nu toe door de mens gemaakt, die beschikt over een stoffelijke vorm ('lichaam') en een beslissingsmodel (programma). Dit beslissingsmodel kent nagenoeg altijd een structuur van perceptie en daarop volgende reactie. De robotica is de tak van de wetenschap die zich met het ontwikkelen en bestuderen van robots bezighoudt.
Inhoud |
Het woord robot werd voor het eerst gebruikt door de Tsjechische schrijver Karel Čapek in zijn toneelstuk R.U.R. (Rossum's Universele Robots) (1920), en is afgeleid van het Tsjechische woord robota, dat "werk" betekent.[1] In een ingezonden brief in Lidové Noviny (een Tsjechisch dagblad) in 1933 vertelt Karel Čapek dat het woord door zijn broer Josef is verzonnen[2].
De meeste mensen kennen robots echter uit de sciencefiction, zoals de boeken van Karel Čapek en Isaac Asimov, en films als RoboCop (van Paul Verhoeven), A.I. (van Steven Spielberg) of de bekende Star Wars-cyclus. Vaak hebben deze robots een lichaam dat lijkt op dat van een mens (al dan niet gemaakt uit metaal), en een vergaande vorm van kunstmatige intelligentie als beslissingsmodel. Dergelijke robots die op mensen lijken worden humanoïde robots genoemd. Als robots niet of nauwelijks van mensen zijn te onderscheiden spreekt men van androïden.
Een robot is een programmeerbare machine, die meerdere, verschillende taken uit kan voeren. Hierin verschilt het van een numerieke machine, die is geprogrammeerd voor een taak. In de praktijk betekent het dat een robot voor verschillende producten kan worden ingezet, waar een numerieke machine slechts een (deels variabele) taak kan uitvoeren. Een robot kan vaak zelf van grijper wisselen, om zijn verschillende taken uit te voeren.
In 2005 werden er wereldwijd meer dan één miljoen robots gebruikt. Vooral in de industrie en ruimtevaart worden veel robots gebruikt om sneller, goedkoper en nauwkeuriger taken uit te voeren.
Het Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), is een afdeling van het Amerikaanse leger dat onderzoek doet naar het gebruik van robots in militaire operaties.
In de ruimtevaart worden ook robots gebruikt. De sondes die naar de planeten van het zonnestelsel gestuurd worden zijn geavanceerde robots die onafhankelijk taken uitvoeren en hun waarnemingen naar de aarde sturen.
Ook het huishouden is een snel groeiende tak van de robotica. Vooral in de ouderenzorg en de beveiliging kunnen veel robots gebruikt worden.
Voor verschillende taken bestaan er verschillende grijpers voor robots. Sommige hebben drie of meer vingers om iets te kunnen oppakken, anderen een schroevendraaier of een pons. De mechanische aandrijving wordt verzorgd door kleine elektromotoren of perslucht.
Een van de vakgebieden binnen de robotica is het plannen van bewegingen, zoals het bewegen van robotarm of het bewegen van A naar B in de omgeving van de robot. Een beweging bestaat in feite uit een reeks toestanden van de robot waarbij de eerste toestand de begintoestand is (bijvoorbeeld plaats A) en de eindtoestand de gewenste toestand (plaats B). Om een pad van A naar B te vinden is het dus nodig om de toestanden te vinden die de robot van A naar B brengen. Hiervoor worden configuratieruimten gebruikt: een configuratieruimte representeert alle mogelijke toestanden waarin een robot zich kan bevinden (bijvoorbeeld de locatie en de oriëntatie). Elk punt in de configuratieruimte komt dus overeen met een mogelijke toestand (of configuratie) van de robot. Het vinden van een pad van A naar B bestaat nu uit het vinden van een pad in de configuratieruimte van de begintoestand naar de eindtoestand.
In combinatie met artificiële intelligentie oftewel 'AI', of ook wel een vorm van een zelflerend expertprogramma kan een robot in theorie een zich voortdurend uitbreidende zelfstandigheid krijgen, die ver uitgaat boven wat nu praktisch te verwezenlijken is.
Daarnaast worden er in hoog tempo nanorobots ontwikkeld, die klein genoeg zijn om bijvoorbeeld in de menselijke bloedbaan te functioneren. De verder ontwikkelde mogelijkheden van de automatische piloot hebben geleid tot de bouw van al weer enkele series robotvliegtuigen, die bijvoorbeeld vooral door de Amerikanen in Irak ingezet worden, zoals de Raven en de Predator.
De grootste robotproducenten zijn Japans (Kawasaki, Epson, Fanuc), gevolgd door het Zweeds-Zwitserse industriële concern ABB, het Duitse KUKA, en het Amerikaanse General Electric. De Koreaanse productie is sterk in opkomst.
Volgens sommige wetenschappers zullen, door de exponentiële groei van computercapaciteit, robots omstreeks 2030 in staat zijn zelf volledig zelfstandig de ontwikkeling, productie en het beheer van robots ter hand te nemen. Zie verder Hans Moravec en Ray Kurzweil.
Onder robot wordt ook een computerprogramma verstaan dat automatisch (intelligente) taken verricht. Als zodanig wordt het vaak afgekort tot bot.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|